Trong bài này chúng ta sẽ cùng viết script Python tự động test firmware qua cổng Serial: ESP32 nhận lệnh qua UART và phản hồi, còn Python gửi lần lượt từng lệnh, kiểm tra phản hồi và in ra báo cáo PASS / FAIL. Đây chính là cách các công ty làm sản phẩm nhúng kiểm tra firmware sau mỗi lần sửa code, hay test hàng loạt bo mạch trên dây chuyền sản xuất.
Bài 22 trong Serie Lập trình Python từ A tới Z
Tại sao cần test firmware tự động?
Mỗi lần sửa firmware, các bạn thường làm gì để kiểm tra? Nạp code, mở Hercules, gõ tay từng lệnh, nhìn bằng mắt xem board trả lời đúng không. Làm 5 lệnh thì được, nhưng firmware có 50 lệnh, sửa code 10 lần mỗi ngày thì sao?
Test tay còn một vấn đề lớn hơn: mình sửa tính năng A, lỡ làm hỏng tính năng B mà không biết, vì lần này mình chỉ test A. Lỗi kiểu này gọi là regression (lỗi hồi quy), và nó thường chỉ bị phát hiện khi sản phẩm đã đến tay khách hàng.
Giống như kiểm tra xe trước khi xuất xưởng: không ai chỉ thử phanh rồi cho xe chạy, mà có cả một danh sách kiểm tra đèn, còi, phanh, xi nhan, lần nào cũng chạy đủ hết. Script test tự động chính là danh sách kiểm tra đó, chạy hết trong vài giây và không bao giờ quên bước nào.
Thiết kế giao thức lệnh
Để Python test được firmware, hai bên phải thống nhất một giao thức lệnh (command protocol) đơn giản. Mình chọn kiểu dạng văn bản, mỗi lệnh một dòng, kết thúc bằng ký tự \n, board trả lời cũng đúng một dòng:
| Lệnh gửi | Board phản hồi | Ý nghĩa |
|---|---|---|
PING |
PONG |
Kiểm tra board còn sống |
VERSION |
1.0.0 |
Phiên bản firmware |
LED ON |
OK |
Bật LED GPIO2 |
LED OFF |
OK |
Tắt LED GPIO2 |
LED? |
ON hoặc OFF |
Đọc trạng thái LED |
ADC |
Số từ 0 tới 4095 | Đọc ADC chân GPIO34 |
| Lệnh khác | ERR |
Lệnh không hợp lệ |
Tại sao lại dùng văn bản mà không dùng gói byte nhị phân cho gọn? Vì dạng văn bản test tay được ngay bằng Serial Monitor, đọc log cũng hiểu luôn. Với lệnh cấu hình, debug, test thì đây là lựa chọn dễ chịu nhất.
Firmware ESP32 nhận lệnh
Firmware đọc từng dòng bằng Serial.readStringUntil('\n'), chuẩn hóa chuỗi rồi so sánh để thực hiện lệnh. Code viết bằng Arduino trên PlatformIO, chưa cài thì các bạn xem bài Hướng dẫn cài đặt Platform IO lập trình ESP32. Phần bật tắt LED và đọc ADC dùng đúng các hàm trong bài ESP32 GPIO và ESP32 ADC.
Đây là full code, các bạn copy vào file main.cpp trong project PlatformIO là chạy được:
#include <Arduino.h>
#define LED_PIN 2
#define ADC_PIN 34
#define FW_VERSION "1.0.0"
void handleCommand(String cmd) {
cmd.trim();
cmd.toUpperCase();
if (cmd == "PING") {
Serial.println("PONG");
} else if (cmd == "VERSION") {
Serial.println(FW_VERSION);
} else if (cmd == "LED ON") {
digitalWrite(LED_PIN, HIGH);
Serial.println("OK");
} else if (cmd == "LED OFF") {
digitalWrite(LED_PIN, LOW);
Serial.println("OK");
} else if (cmd == "LED?") {
Serial.println(digitalRead(LED_PIN) ? "ON" : "OFF");
} else if (cmd == "ADC") {
Serial.println(analogRead(ADC_PIN));
} else {
Serial.println("ERR");
}
}
void setup() {
Serial.begin(115200);
pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
Serial.println("READY");
}
void loop() {
if (Serial.available()) {
String cmd = Serial.readStringUntil('\n');
handleCommand(cmd);
}
}
Hai dòng cmd.trim() và cmd.toUpperCase() rất quan trọng. trim() xóa ký tự \r và dấu cách thừa, toUpperCase() giúp gõ ping hay PING đều được.
Lưu ý: Serial Monitor và các phần mềm terminal thường gửi kèm cả \r\n khi nhấn Enter. Nếu bỏ cmd.trim(), chuỗi nhận được sẽ là "PING\r" chứ không phải "PING", so sánh luôn sai và board trả về ERR dù gõ đúng lệnh. Lỗi này nhìn bằng mắt trên terminal không thấy được nên rất mất thời gian dò.
Nạp firmware xong, các bạn mở Serial Monitor gõ thử vài lệnh để chắc chắn firmware chạy đúng trước khi viết script.

Viết script Python test tự động
Hàm gửi lệnh và nhận phản hồi
Script dùng thư viện PySerial, cách mở cổng và đọc dữ liệu mình đã giải thích ở bài Đọc dữ liệu UART từ vi điều khiển với PySerial. Ở đây chúng ta gói việc gửi một lệnh và nhận phản hồi vào một hàm:
def send(ser, cmd):
"""Gửi 1 lệnh và trả về dòng phản hồi"""
ser.reset_input_buffer()
ser.write((cmd + "\n").encode())
return ser.readline().decode(errors="ignore").strip()
reset_input_buffer(): xóa sạch dữ liệu cũ còn sót trong bộ đệm nhận, để phản hồi đọc về chắc chắn là của lệnh vừa gửi.write(): gửi lệnh kèm\n. Hàm này nhận kiểubytesnên phải.encode()chuỗi trước.readline(): đọc một dòng phản hồi, chờ tối đa bằngtimeoutlúc mở cổng.
Danh sách test case
Mỗi test case gồm 3 thứ: lệnh gửi đi, hàm kiểm tra phản hồi và mô tả. Mình dùng List chứa các Tuple, kết hợp hàm lambda để viết điều kiện kiểm tra cho gọn:
def is_number(text):
return text.isascii() and text.isdecimal() and 0 <= int(text) <= 4095
# (lệnh gửi, hàm kiểm tra phản hồi, mô tả)
TEST_CASES = [
("PING", lambda r: r == "PONG", "Board phản hồi lệnh PING"),
("VERSION", lambda r: r == "1.0.0", "Đúng phiên bản firmware"),
("LED ON", lambda r: r == "OK", "Bật LED"),
("LED?", lambda r: r == "ON", "Đọc lại trạng thái LED = ON"),
("LED OFF", lambda r: r == "OK", "Tắt LED"),
("LED?", lambda r: r == "OFF", "Đọc lại trạng thái LED = OFF"),
("ADC", is_number, "Đọc ADC trả về số"),
("HELLO", lambda r: r == "ERR", "Lệnh lạ phải trả về ERR"),
]
Để ý test case LED? ngay sau LED ON. Board trả OK chưa chắc LED đã bật thật, nên mình đọc lại trạng thái chân để xác nhận. Còn test case HELLO kiểm tra firmware xử lý đúng cả khi nhận lệnh sai, đây là kiểu test hay bị bỏ quên nhất.
Thêm tính năng mới vào firmware thì chỉ cần thêm một dòng vào danh sách này, phần còn lại của script giữ nguyên.
Chạy test và báo cáo kết quả
ser = serial.Serial(PORT, BAUD, timeout=1)
time.sleep(2) # mở cổng làm ESP32 reset, chờ board khởi động xong
passed = 0
for cmd, check, desc in TEST_CASES:
resp = send(ser, cmd)
ok = check(resp)
passed += ok
print(f"[{'PASS' if ok else 'FAIL'}] {desc:<32} gửi '{cmd}' -> nhận '{resp}'")
Lưu ý: Trên board ESP32 DevKit, chân DTR và RTS của chip USB to UART được nối vào mạch tự động reset. Mỗi lần Python mở cổng serial, ESP32 bị reset và in ra một tràng log khởi động. Nếu gửi lệnh ngay thì lệnh rơi vào lúc board đang khởi động, phản hồi bị mất hoặc lẫn với log rác. Vì vậy phải time.sleep(2) chờ board chạy xong setup(), còn log rác thì đã có reset_input_buffer() dọn giúp.
Cuối script là phần tổng kết và mã thoát (exit code):
total = len(TEST_CASES)
print(f"\nKết quả: {passed}/{total} test PASS")
sys.exit(0 if passed == total else 1)
Script trả về mã 0 khi tất cả PASS, trả về 1 khi có test FAIL. Mã thoát này là quy ước chung của mọi công cụ dòng lệnh. Nhờ nó, script có thể gắn vào các hệ thống CI như GitHub Actions hay Jenkins: nạp firmware mới xong tự chạy test, có test FAIL là hệ thống tự báo đỏ.
Điều kiện ADC cần kiểm tra cả kiểu số và dải 0–4095, tránh cho PASS một giá trị vượt dải. Kiểm tra LED? chỉ xác nhận trạng thái logic do firmware trả về; để biết LED vật lý có sáng hoặc ADC có đo đúng thì vẫn cần quan sát và đối chiếu trên mạch.
Code đầy đủ
Đây là full code, các bạn lưu thành file test_firmware.py rồi chạy bằng lệnh python test_firmware.py COM3 (thay COM3 bằng cổng của board):
# Bài 22: Viết script tự động test firmware qua cổng Serial
import sys
import time
import serial
PORT = sys.argv[1] if len(sys.argv) > 1 else "COM3"
BAUD = 115200
def send(ser, cmd):
"""Gửi 1 lệnh và trả về dòng phản hồi"""
ser.reset_input_buffer()
ser.write((cmd + "\n").encode())
return ser.readline().decode(errors="ignore").strip()
def is_number(text):
return text.isascii() and text.isdecimal() and 0 <= int(text) <= 4095
# (lệnh gửi, hàm kiểm tra phản hồi, mô tả)
TEST_CASES = [
("PING", lambda r: r == "PONG", "Board phản hồi lệnh PING"),
("VERSION", lambda r: r == "1.0.0", "Đúng phiên bản firmware"),
("LED ON", lambda r: r == "OK", "Bật LED"),
("LED?", lambda r: r == "ON", "Đọc lại trạng thái LED = ON"),
("LED OFF", lambda r: r == "OK", "Tắt LED"),
("LED?", lambda r: r == "OFF", "Đọc lại trạng thái LED = OFF"),
("ADC", is_number, "Đọc ADC trả về số"),
("HELLO", lambda r: r == "ERR", "Lệnh lạ phải trả về ERR"),
]
ser = serial.Serial(PORT, BAUD, timeout=1)
time.sleep(2) # mở cổng làm ESP32 reset, chờ board khởi động xong
passed = 0
for cmd, check, desc in TEST_CASES:
resp = send(ser, cmd)
ok = check(resp)
passed += ok
print(f"[{'PASS' if ok else 'FAIL'}] {desc:<32} gửi '{cmd}' -> nhận '{resp}'")
ser.close()
total = len(TEST_CASES)
print(f"\nKết quả: {passed}/{total} test PASS")
sys.exit(0 if passed == total else 1)
Toàn bộ mã nguồn cần dùng đã có trong các khối code của bài. Các bạn lưu đúng tên file được hướng dẫn trước khi chạy nhé.
Kết quả
Nạp firmware, tắt Serial Monitor rồi chạy script. Sau khoảng 2 giây chờ board khởi động, 8 test case chạy liên tiếp, mỗi dòng in ra lệnh gửi đi, phản hồi nhận được và kết quả PASS / FAIL. Dòng cuối là tổng kết 8/8 test PASS, đồng thời LED trên board nháy lên một lần khi chạy tới lệnh LED ON.

Giờ thử “cố tình làm hỏng” firmware: sửa FW_VERSION thành "1.0.1" rồi nạp lại. Chạy script lần nữa, test case “Đúng phiên bản firmware” sẽ báo FAIL, kết quả còn 7/8 và script trả về mã thoát 1. Đây chính là cách script bắt được lỗi mà nếu test bằng tay rất dễ bỏ sót.

Kết
Script test tự động qua Serial là công cụ cực kỳ đáng đầu tư: viết một lần, dùng mãi, mỗi lần sửa firmware chỉ mất vài giây để biết mình có làm hỏng gì không. Từ đây các bạn có thể mở rộng thêm: lưu kết quả test ra file, test nhiều board cùng lúc, hoặc gắn vào GitHub Actions để chạy tự động.
Nếu thấy bài viết có ích, hãy chia sẻ cho đồng nghiệp đang làm nhúng nhé. Bài tiếp theo chúng ta sẽ chạy thẳng Python trên ESP32 với MicroPython!
Tài liệu tham khảo: API PySerial cho các hàm write, readline, reset_input_buffer và cấu hình timeout.


